Tarihselci devrim, bütün entelektüel devrimler gibi Avrupa düşüncesinin temelde Tanrıcı ve otoriter olan yapısı üzerinde fazla bir etki yapmışa benzemiyor.
Tarihselci devrimden daha öne gelen Tanrı’ ya karşı antüralist devrim, Tanrı’nın yerine doğayı geçirdi. Bunun dışında hemen her şey aynı kaldı. Teoloji, yani Tanrı bilim yerini doğa bilime, Tanrı yasaları yerini doğa yasalarına; Tanrı iradesi ve gücü yerini doğa iradesine ve gücüne; nihayet Tanrı düzeni ve yargısı da yerini doğal ayıklamaya bıraktı. Teolojik determinizmin yerini natüralist determinizm aldı, yani Tanrı’nın her şeye kadir oluşunun ve her şeyi bilirliğinin yerine doğanın her şeye kadir oluşu ve her şeyi bilirliği geçti.
Daha sonra Hegel ve Marx, doğa tanrıçası yerine tarih tanrıçasını koydular. Böylece tarih yasaları, tarih güçleri, akımları, planları ve tarihi determinizmin her şeye kadir ve her şeyi bilirliği ortaya çıktı.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder